membrana branquióstega
substantivo feminino
Discussão histórico-etimológica
O termo português "membrana branquióstega" é um decalque do termo latino membrana branchiostega, já empregado em latim científico, como se observa, por exemplo, no "Elenchus Vegetabilium et Animalium" de Kramer, publicado em 1756 (https://www.google.com.br/books/edition/Elenchus_vegetabilium_et_animalium_per_A/AKK4xTX_LD8C). Sobre a etimologia de "branquióstego", conferir esse verbete.
Definições
1. Membrana situada abaixo dos pérculos, que reveste as guelras dos peixes.
membrana branchiostega
As branchias ou guelras saõ os primeiros orgaõs da respiraçaõ nos peixes. Estaõ postas entre a cabeça e o tronco. Para cada huma se ver he necessario levantar o operculo branchial e ter dobrada a membrana branchiostega; e na abertura branchiostega que entaõ fica aberta he que se vé o que propriamente se chama guelra. Desunindo-se humas das outras daõ postagem á agua que o peixe engulio e que quer deitar fora da sua gûela, avizinhando-se entre si e estando os operculos fechados, acha-se a agua retida, e não pode sahir sem se dilatarem as guelras, e sem se levantarem os operculos.
(Fonte: VANDELLI , 1788 , Diccionario dos Termos Technicos de Historia Natural , p. 34 )
membrana, ou pinna branchiostega
Esta he huma verdadeira pinna, ou barbatana composta de raios curvos, desiguaes, unidos entre si por huma membrana. Esta esconde-se debaixo dos operculos das guelras, a que esta pegada. Esta membrana, ou pinna branchiostega he dobrada, e redobrada debaixo do operculo; pode-se allongar, e estender como as outras barbatanas do corpo; na sua maior extensaõ, he muito maior que o operculo, serve para a respiraçaõ. fig. I. A. fig. 4.e.
(Fonte: VANDELLI , 1788 , Diccionario dos Termos Technicos de Historia Natural , p. 50 )
membrana branchiostega
Esta membrana, e os operculos tem o seu uso comum, que he o de reter a agua, que peixe faz passar da guéla ao travez das guèlras, que entaõ se desunem humas das outras para se unirem logo, em quanto os operculos ficaõ abatidos, e fechaõ a abertura; que communica as guelras. Depois levantaõ-se os operculos, e abrem a abertura das guélras; a membrana branchiostega se estende para alí, a agua, que antes estava como fechada entre a abertura, e os operculos acha-se expellida, e a abertura das guélras fechada. Em fim os operculos abaixaõ-se pouco, a pouco, e a membrana branchiostega contrahe-se, ou dobrase. Esta membrana, e o operculo pode considerar-se como huma valvula de duas laminas, que se levanta, e abaixa á vontade do animal segundo a necessidade que elle tem de lançar fora a agua, ou o ar. A membrana branchiostega sempre he huma só; mas varîa pelo numero, e forma dos raios, ou ossiculos, dos quaes he composta.
(Fonte: VANDELLI , 1788 , Diccionario dos Termos Technicos de Historia Natural , p. 51 )